FM-radio

Wie naar de radio luistert, doet dat tegenwoordig voornamelijk via de FM. Ongeveer 25 FM-zendmasten zorgen ervoor dat de zenders Radio 1, 2, 3FM en Radio 4 van de NPO in het hele land te horen zijn.

Onder de juiste omstandigheden biedt de ontvangst via FM een goed stereogeluid. Voor een goede FM-ontvangst is een gewoon in de winkel verkrijgbare FM-radio met antenneaansluiting of een ingebouwde telescoop-antenne nodig. Hieronder kunt u alles te weten komen over de FM-ontvangst van de zenders van de NPO.

Afbeelding: gangbare stereo-installatie met FM-radio of autoradio

Wat is FM?

FM staat voor Frequentie Modulatie. Dit is manier om informatie, zoals muziek of spraak, analoog over te brengen via radiogolven. Het frequentiebereik waar dit in plaatsvindt, ligt tussen 87,5 en 108,0 MHz. Deze band wordt de FM-band genoemd.

De uitzending door de FM-zendmasten is quasi-optisch, d.w.z. dat elke FM-zender een bereik heeft dat beperkt is tot waar men de zendmast "ziet". Voor het ontvangen van de zenders moet de ontvanger ingesteld worden op de FM-frequentie van de dichtstbijzijnde zendmast. Alleen met de juiste instelling op de juiste zendfrequentie is een goede ontvangst met zo min mogelijk storingen gewaarborgd.

Ondanks de snelle voortgang van de digitalisering zal ook in de komende jaren FM het voornaamste medium blijven voor het verspreiden van radiosignalen.

Voordelen van analoge radio:

  • De ontvangst van FM biedt, zo lang de ontvanger juist ingesteld is en een goede FM-antenne gebruikt wordt, een storingsvrij stereogeluid.
  • De radio-stations Radio 1, 2, 3FM en Radio 4 van de NPO zijn in heel Nederland te ontvangen.
  • De RDS-ontvanger (verklaring onder "RDS") vindt onderweg automatisch de juiste ontvangstfrequentie.
  • FM blijft het voornaamste medium voor radio.

Via de FM-zenders wordt op gezette tijden Verkeersinformatie uitgezonden. Daarom wordt er aangeraden om de FM-radio onderweg altijd aan te zetten.

FM- of digitale ontvangst

Het begrip "analoog" komt uit het Grieks en betekent "overeenkomend" of "lijkend op". Bij radio betekent dit dat het over te dragen electrische signaal in vorm overeenkomt met het oorspronkelijke geluidssignaal. Bij het analoog doorgeven van signalen zoals bij FM worden de geluiden als analoge signalen opgenomen en verzonden en op de ontvanger "overeenkomend met" het analoge signaalverloop weergegeven. De door de geluidsgolven veroorzaakte bewegingen van de microfoonmembranen worden zo naar de ontvanger getransporteerd. De luidspreker maakt vervolgens dezelfde geluidsgolven als de geluidsgolven die door de microfoon werden opgenomen.

Bij de digitale geluidsverwerking worden de analoge waarden bij de opname omgezet in digitale signalen. In overeenkomst met de frequentie en het volume worden de analoge waarden vertaald naar een "getal" dat bestaat uit nullen en enen. Om de geluidsgolven in de luidspreker te kunnen opwekken, worden de digitale signalen terugvertaald naar analoge waarden.

De digitale signaalverwerking van de geluidssignalen heeft veel voordelen ten opzichte van die van de analoge. Met daartoe geschikte processen kan de digitale gegevenshoeveelheid gecomprimeerd worden zonder de geluidskwaliteit te beperken. Dit bespaart capaciteit bij het opnemen of het doorgeven. Hierdoor komt er ruimte vrij voor meerdere zenders op één zendkanaal of voor zenders met een betere geluidskwaliteit.

Bovendien kan er met het digitale signaal veel extra informatie meegestuurd worden die bij kan dragen tot een verrijking van de radioprogramma?s.

Wat u nodig heeft voor FM-ontvangst?

De FM-band in Nederland biedt een zeer groot aanbod aan radio-stations. Om deze stations goed te kunnen ontvangen is een toestel met grote selectiviteit en gevoeligheid nodig. Eigenlijk voldoen alleen de wat duurdere toestellen van de betere merken zoals Grundig, Sony, Panasonic en Philips. Zo?n toestel in portable-vorm kost vanaf zo?n 40 Euro en dient uitgerust te zijn met een digitaal display en een digitale afstemming. Goede tuners zijn te koop vanaf 200 Euro.

De antenne speelt een belangrijke rol bij de ontvangst. Voor de FM-ontvangst op een vaste plek thuis is het aan te bevelen om het toestel aan te sluiten op de kabel. Indien dit niet kan is een vaste FM-antenne die gericht is op de FM-zendmasten direct in de buurt de beste keuze. Voor draagbare of mobiele ontvangst moet de telescoopantenne antenne meestal helemaal uitgetrokken zijn. Juist bij draagbare ontvangst kan het voorkomen dat er storingen optreden. In dat geval helpt het soms de radio te verplaatsen om storingsvrije ontvangst te verkrijgen. Dichtbij de zendmasten zijn signalen soms juist te sterk en helpt het om de telescoop- of draadantenne in te korten.

Om uw favoriete zender storingsvrij via FM te kunnen ontvangen, moet u de juiste zendfrequentie instellen op het radiotoestel, die afhankelijk van de zender en de regio verschilt. Het luisteren naar de radio via de kabel op de FM-frequenties is storingsvrij en zorgt ervoor dat men van kwalitatief hoogstaand geluid kan genieten – echter alleen op een vaste plek. Naast een in de handel gebruikelijke FM-radio is hiervoor een kabelaansluiting in de woning en een geschikte aansluitkabel nodig. Let er bij het kopen van de aansluitkabel en de aansluitpluggen op dat deze van goede kwaliteit zijn om storing door instraling te voorkomen. Het zenderaanbod wordt bepaald door de verschillende kabelexploitanten.

Instelgegevens & zenders

De instelling is in wezen de juiste ontvangstfrequentie. De frequenties voor uw woon- of verblijfsplaats vindt u hieronder.

RADIO 1 FM-zendernetwerk  
Plaats zender Frequentie (MHz)
Smilde 91,8
Wieringermeer 95,0
Markelo 98,4
Lopik 98,9
Goes 104,4
Roermond 104,8
Hulsberg 105,3
Arnhem 98,6
Rotterdam 98,6
Amsterdam 98,6
Irnsum 104,3
Den Haag 105,5
Roosendaal 87,6
Hoorn 98,6
Mierlo 104,6
RADIO 2 FM-zendernetwerk  
Plaats zender Frequentie (MHz)
Smilde 88,0
Lopik 92,6
Wieringermeer 92,9
Philipine 97,8
Markelo 104,6
Eys 97,2
Roermond 88,2
Hulsberg 93,4
Goes 94,4
Arnhem 92,9
Rotterdam 92,9
Amsterdam 92,3
Hulst 107,1
Den Haag 92,9
Roosendaal 95,9
Hoorn 105,1
Mierlo 92,3
RADIO 3FM FM-zendernetwerk  
Plaats zender Frequentie (MHz)
Smilde 88,6
Roermond 90,9
Markelo 96,2
Lopik 96,8
Wieringermeer 97,1
Goes 99,8
Hulsberg 103,9
Arnhem 96,5
Rotterdam 97,1
Amsterdam 96,5
Den Haag 96,5
Roosendaal 96,5
Mierlo 97,1
Alphen ad Rijn 96,5
Hoorn 96,5
Terschelling 89,9
RADIO 4 FM-zendernetwerk  
Plaats zender Frequentie (MHz)
Markelo 91,4
Lopik 94,3
Roermond 94,5
Rotterdam 94,7
Smilde 94,8
Goes 95,0
Loon op Zand 98,2
Hulsberg 98,7
Wieringermeer 101,6
Arnhem 92,1
Amsterdam 94,5
Den Haag 94,1
Ede/Wageningen 94,7
Roosendaal 92,1

Voor een storingsvrije ontvangst is in ieder geval een geschikte FM-antenne nodig. De autoradio moet beschikken over RDS (Radio Data Systeem), waarmee het zoeken naar de juiste frequentie komt te vervallen. Uw radio wordt automatisch op de beste ontvangstfrequentie ingesteld. Bovendien heeft RDS het voordeel dat u de ontvangstfrequentie niet hoeft te weten. Op het display van de radio kunt u aflezen op welke zender deze is afgesteld. Op het display verschijnen vaak ook de titel en artiest van de muziek die op dat moment wordt uitgezonden. Daarom kan het soms zijn dat het even duurt voordat de naam van de zender op het display verschijnt. Het doorgeven en weergeven van de titel en artiest zou eigenlijk via RDS-radiotekst moeten gebeuren. Deze functie wordt met RT aangeduid, maar is helaas niet in alle toestellen ingebouwd.

Installeren van een FM-radio

Voor FM-ontvangst is geen ingewikkelde installatie nodig. Er wordt vaak gebruik gemaakt van een draagbaar of mobiel ontvangsttoestel dat overal ingezet kan worden. Voor ontvangst op een vaste locatie kan, indien aanwezig, gebruik worden gemaakt van een kabelaansluiting of een FM-antenne. In dit geval wordt aanbevolen een FM-antenne te gebruiken die gericht is op de FM-zendmasten in de naaste omgeving. Verder is het voor een storingsvrije FM-ontvangst alleen nog maar nodig om de juiste zendfrequenties te weten.

De autoradio moet beschikken over RDS (Radio Data Systeem), waarmee het zoeken naar de juiste frequentie komt te vervallen. Uw ontvanger wordt automatisch op de beste ontvangstfrequentie ingesteld. De FM-radio in de auto dient door een vakman geïnstalleerd te worden. Ook hierbij dient erop gelet te worden dat er een goede antenne op de auto geïnstalleerd is.

FM-radio

Bij de aanschaf van een FM-radio dient u erop te letten of deze de volgende eigenschappen heeft:

  • Mogelijkheid voor digitaal instellen van de ontvangstfrequentie
  • Digitale weergave (d.m.v. een display) van de ontvangstfrequentie en de naam van de ontvangen zender; m.a.w. de radio moet een RDS-ontvanger zijn.
  • Voldoende geheugencapaciteit zodat u uw favoriete zenders en programma?s gemakkelijk kunt vinden.
  • Voor een autoradio is RDS absoluut noodzakelijk.

RDS – Radio Data System

RDS staat voor Radio Data System. Met RDS worden via de FM-zendmasten onhoorbaar gegevens en informatie verstuurd. In de RDS-FM-radio worden deze gegevens gedecodeerd. Hiermee is het vervolgens mogelijk om bepaalde regelfuncties te activeren of informatie weer te geven. De belangrijkste RDS-gegevens zijn:

  • PI: de identificatie van de radiozender door middel van een uniek codenummer;
  • PS: de naam voor de servicediensten van het radiostation dat zorgt voor de weergave van het ingestelde radiostation op het display van de radio (bijv. Radio 1);
  • TP (Traffic Programme): aanduiding om aan te geven of het station verkeersinformatie uitzendt en
  • TA (Traffic Announcement): doorgifte van verkeersmeldingen;
  • RT (radiotekst): mogelijkheid voor het uitzenden van overige informatie bij de programma?s zoals bijv. de titel en uitvoerende artiest. RDS-Data und Funkties (90 KB)

FAQ

Wat betekent FM?

FM staat voor Frequentie Modulatie. Dit is manier om informatie, zoals muziek of spraak, analoog over te brengen via radiogolven. Het frequentiebereik waar dit in plaatsvindt, ligt tussen 87,5 en 108,0 MHz. Deze band wordt de FM-band genoemd.

Wat is RDS?

RDS staat voor Radio Data System. Met dit systeem kunnen data en informatie via een FM-kanaal uitgezonden worden. Deze gegevens zijn niet hoorbaar; de RDS-ontvanger gebruikt de gegevens bijvoorbeeld voor het weergeven van de naam van het radiostation en het doorgeven van verkeersmeldingen.

Wat kan ik doen bij ontvangststoringen?

Voor de FM-ontvangst op een vaste plek thuis is het aan te bevelen om het toestel aan te sluiten op de kabel. Bij storing dient u uw kabelleverancier te raadplegen. Indien het toestel niet op de kabel is aangesloten, is een vaste FM-antenne die gericht is op de FM-zendmasten direct in de buurt de beste keuze. Voor draagbare of mobiele ontvangst moet de antenne meestal helemaal uitgetrokken zijn. Juist bij draagbare ontvangst kan het voorkomen dat er storingen optreden. In dat geval helpt het soms de radio te verplaatsen om storingsvrije ontvangst is. Soms zijn signalen juist te sterk en helpt om de telescoop- of draadantenne in te korten.

Welke frequentie moet ik instellen voor een goede ontvangst?

Om uw favoriete zender storingsvrij via FM te kunnen ontvangen, moet u de juiste frequentie instellen op het radiotoestel, die afhankelijk van de zender en de regio verschilt. De ontvangstfrequentie kunt u opzoeken op Ontvangst/Frequenties

Welke radiozenders kan ik met een antenne ontvangen?

In geheel Nederland kunt Radio 1, 2, 3FM en Radio 4 via de FM ontvangen. Met de frequentie-zoekfunctie op Ontvangst/Frequentie heeft u de mogelijkheid om alle uitgezonden radiozenders op te zoeken.

Als ik naar de radio luister, kan ik enkele zenders slecht ontvangen. Kan de NPO niet sterkere zendinstallaties gebruiken, zodat de radio-ontvangst ook op problematische locaties beter wordt?

Nee. Voor elke antenne is een vergunning nodig van het Agentschap Telecom. In deze vergunning is vastgelegd welk zendvermogen de antenne mag hebben. Er dient op gelet te worden dat er een goede antenne wordt gebruikt en de radio ingesteld is op de beste ontvangstfrequentie.